vatlythpt

M

VẬT LÝ P4

Thứ Ba, 7 tháng 10, 2008
4.201. Giả sử bạn bị lạc trên một băng đảo và quên mưang theo diêm hoặc bật lửa, xung
quanh bạn chỉ có băng tuyết và những cành củi khô. Hãy nêu một cách để lấy được lửa trong điều
kiện như vậy?
4.202. Vật nào mỏng nhất trên thế giới (mà bằng mắt thường có thể nhìn thấy được)?
4.203. Thuỷ tinh mầu khi được nghiền thành bột trông hình như hoàn toàn màu trắng. Làm
thế nào để biết thuỷ tinh này trước đó có màu gì?.
4.204. Trong giao thông, người ta thường chỉ dùng đèn đỏ để báo hiệu nguy hiểm hoặc báo
lệnh dừng xe mà không dùng màu khác. Tại sao?
4.205. Buổi sáng, trên hoa lá cây cỏ có những hạt sương. Dưới ánh sáng mặt trời ta thấy
chúng sáng lung linh. Vì sao?
4.206. Những ngày hè, sau cơn mưa thường xuất hiện cầu vồng. Giải thích hiện tượng này.
4.207. Giả thiết rằng người đối thoại với bạn đang đeo kính và ngồi đối diện với bạn qua
một cái bàn. Hiển nhiên rằng với tư cách là một người lịch sự, bạn không đề nghị anh ta cho bạn
đeo thử chiếc kính đó và không đề cập đến chiếc kính trong cuộc nói chuyện. Bạn có thể xác định
được anh ta đang đeo kính cận hoặc kính viễn hay không?
4.208. Bóng đèn dầu hoả (thường gọi là thông phong) có công dụng gì?
4.209. Đến các hiệu cắt tóc thường thấy có treo 2 cái gương, một cái treo trước ghế ngồi và
một cái treo đằng sau. Treo thế để làm gì?
4.210. Một số người cho rằng: Những người cận thị khi đọc sách nên cứ đeo kính, như vậy
sẽ tốt hơn. Một số người khác lại cho rằng khi đọc sách nên bỏ kính ra, như vậy sẽ không làm cho
mắt bị cận thị nặng hơn. Xem ra ai cũng có lí! Theo bạn nên như thế nào: Người cận thị nên
thường xuyên đeo kính khi đọc sách hay thường xuyên không đeo kính lúc đọc sách thì tốt hơn?
4.211. Nhúng một nửa cái đũa vào cốc nước hình trụ, ta trông thấy nó hình như bị gẫy tại
mặt nước và to ra. Hãy giải thích tại sao?
4.212. Kim cương là tinh thể trong suốt đối với ánh sáng nhìn thấy. Như vậy lẽ ra kim
cương phải không màu như thuỷ tinh mới đúng, nhưng trái lại viên kim cương lại có nhiều màu
lấp lánh. Tại sao?
4.213. Một học sinh tình cờ đã quan sát được một hiện tượng lí thú sau: Buổi tối trong
buồng chỉ bật một ngọn đèn (bóng đèn tròn), và thổi một bong bóng xà phòng, thấy trên quả
bóng có một dãy điểm sáng là những ảnh của bóng đèn. Vì sao có nhiều ảnh như vậy? Hãy giải
thích.
4.214. Có tàng hình được không? Muốn tàng hình được phải có những điều kiện gì?
4.215. Vì sao bầu trời có màu xanh vào những ngày không mây?
4.216. Khi chụp ảnh đen trắng ngoài trời, những thợ chụp ảnh chuyên nghiệp thường lắp
vào vật kính một kính lọc sắc màu vàng. Làm như vậy có tác dụng gì? Giải thích.
4.217. Vào những đêm hè trời quang đãng, không trăng, nhìn lên bầu trời đầy sao ta có cảm
giác các vì sao lấp lánh, lung linh một cách kỳ ảo. Phải chăng các vì sao lấp lánh là do cường độ
sáng không đều?
4.218. Một học sinh trong khi rửa chén bát đã phát hiện ra một điều khá lí thú như sau: Một
chậu nước yên tĩnh phản chiếu ánh sáng Mặt Trời lên trần nhà yếu hơn so với khi mặt nước bị
sóng sánh. Tại sao vậy?
4.219. Vào những ngày mùa hè nóng nực và ít gió, đi trên xe ôtô nhìn tới phía trước ở đằng
xa ta thường thấy mặt đường loang loáng như có nước. Tại sao lại có hiện tượng như vậy? Hãy
giải thích?
4.220. Một học sinh nói vui rằng: Tất cả các chú cá khi bắt chúng đem lên cạn, chúng đều
bị cận thị! Nói như vậy có cơ sở không?
4.221. Những người cận thị luôn đeo kính thường xuyên, còn những người già, tuy mắt kém
nhưng các cụ chỉ dùng kính khi đọc sách báo hoặc khi khâu vá mà thôi. Tại sao lại có sự khác
biệt như vậy?
4.222. Những người thợ lặn cho biết: Khi lặn dưới nước mà không mưang kính lặn thì không
trông rõ các vật như trên cạn. Còn khi mưang kính lặn (Thực chất chỉ là một tấm kính phẳng gắn
vào một cái ốp bằng cao su giữ không cho nước chạm vào mắt) thì có thể trong thấy rõ các vật
dưới nước. Hãy giải thích tại sao lại như vậy?
4.223. Một người có thể chạy nhanh hơn bóng của mình được không?
4.224. Người ta thường thấy trên mặt sông hay hồ phía đối diện với mặt trời có một con
đường nhỏ lấp lánh. Con đường này được tạo thành như thế nào?
4.225. Ban ngày ta không thấy rõ được những chỗ gồ ghề trên đường cái bằng ban đêm khi
có đèn pha ôtô chiếu sáng. Tại sao?
4.226. Bóng đèn điện trong pha đèn ôtô, xe máy có hai dây tóc độc lập nhau. Một dây tóc
cho tầm sáng xa, một dây tóc cho tầm sáng gần. Do đâu mà chùm ánh sáng của ánh sáng gần và
ánh sáng xa khác nhau? Phải đặt dây tóc đèn ở đâu?
4.227. Nhìn vào mắt người đối thoại khi nói chuyện có thể thấy ảnh của mình cùng chiều
và nhỏ hơn vật. ảnh này xuất hiện như thế nào?
4.228. Nếu mặt nước dao động thì ảnh của các vật trong nước có hình dạng khá kì dị. Tại
sao?
4.229. Tại sao ảnh của vật trong nước lại ít rõ hơn bản thân vật?
4.230. Nếu mặt nước không hoàn toàn yên lặng thì các vật nằm ở đáy hình như dao động.
Hãy giải thích hiện tượng này?


HƯỚNG DẪN GIẢI ĐÁP
4.201. ở đây bạn phải sử dụng một nguyên lí trong quang học, đó là kính lồi có thể hội tụ
ánh sáng. Đắp băng thành những chiếc kính lồi lớn, trong suốt rồi đặt nghiêng hứng ánh sáng
Mặt Trời. Khi ánh sáng đi qua chiếc kính băng này nó sẽ không hâm nóng băng mà năng lượng
được tụ lại vào một điểm nhỏ có thể tạo ra lửa.
4.202. Bong bóng xà phòng. Nó chỉ dày cỡ µm. Màng xà phòng mỏng hơn đường kính sợi
tóc 5.000 lần
4.203. Phải hoà bột thuỷ tinh vào trong chất lỏng có cùng chiết suất với thuỷ tinh. Khi đó
bột sẽ ngừng tán xạ ánh sáng khuyếch tán và sẽ có tác dụng như một khối thuỷ tinh nguyên vẹn.
4.204. Có 2 lí do cơ bản:
Trong miền ánh sáng nhìn thấy được, ánh sáng đỏ có bước sóng lớn nhất nên khi truyền qua
không khí, nó truyền trong không khí được xa hơn ánh sáng có mầu khác như vàng, lam...
Đứng xa một đèn mầu, ta vẫn có thể trông thấy đèn sáng nhưng lại không nhận ra được
mầu của nó. Phải đến gần hơn mới nhận ra mầu của đèn. Chỉ riêng mầu đỏ dù nhìn từ xa ta trông
thấy đèn và đồng thời cũng hiện ra mầu đỏ của nó.
4.205. Do hiện tượng phản xạ toàn phần.
4.206. Sau cơn mưa, trên trời cao còn lơ lửng những hạt nước cực nhỏ. ánh sáng mặt trời
chiếu vào dưới một góc nhất định sẽ bị khúc xạ hai lần và một lần phản xạ toàn phần. Khi đi ra
nó bị tán sắc thành 7 màu. Đó là cầu vồng.
4.207. Đã biết những người cận thị phải đeo kính phân kỳ và những người viễn thị phải đeo
kính hội tụ. Dễ thấy rằng mắt ở sau kính phân kỳ sẽ thấy nhỏ hơn còn sau kính hội tụ sẽ thấy lớn
hơn. Từ đó suy ra người đeo kính bị cận thị hay viễn thị. Tuy nhiên, điều này rất khó xác định nếu giá trị độ tụ của kính người đối thoại không thật lớn. Một cách đơn giản là xác định xem mép nhìn thấy được phía sau kính của mặt người đối thoại so với các phần lân cận của mặt dịch chuyển về phía nào: Nếu dịch chuyển vào phía trong thì người đó đeo kính phân kì, còn nếu dịch ra phía ngoài thì người đó đeo kính hội tụ.
4.208. Bảo vệ ngọn lửa để cho nó khỏi bị gió thổi tắt chỉ là công dụng thứ yếu của bóng
đèn. Công dụng chính của nó là tăng cường độ chói của ngọn lửa, tăng nhanh quá trình cháy.
Bóng đèn đóng vai trò nhcái ống khói trong bếp lò hay trong công xởng: Nó tăng cường dòng
không khí đổ dồn về phía ngọn lửa, tăng cường sức hút.
4.209. Cái gương treo trước ghế ngồi để cho người cắt tóc nhìn thấy mái tóc phía trước của
mình. Còn gương treo đằng sau để người cắt tóc nhìn thấy mái tóc phía sau của mình. Mái tóc
phía sau tạo ảnh qua gương đặt ở đằng sau, ảnh này đóng vai trò là vật đối với gương đằng trước
và cho ảnh qua gương này. Người ngồi cắt tóc chỉ cần nhìn vào gương đặt phía trước có thể quan
sát được cả mái tóc phía trước và phía sau của mình.
4.210. Khi đọc, viết thường phải để sách cách mắt chừng 25 - 30 cm, để đỡ mỏi cổ và để
nhìn bao quát được cả trang sách. Người cận thị khi không đeo kính, chỉ nhìn rõ những vật trong
phạm vi nhìn rõ nét, tức là trong khoảng từ điểm cực viễn đến điểm cực cận. Ví dụ: Người cận thị
đeo kính số 5, có điểm cực viễn chỉ ở cách mắt 20 cm. Những người cận thị nặng hơn có điểm
cực viễn còn ở gần mắt hơn nữa. Muốn đọc trang sách đặt cách mắt 30 cm họ nhất thiết phải đeo
kính. Khi đeo kính, điểm cực viễn được đa ra xa vô cùng, và mắt lại phải điều tiết mới đọc được.
Đối với người cận thị nhẹ đeo kính số nhỏ hơn 4, điểm cực viễn cách mắt trên 25 cm, nên
không cần đeo kính, họ cũng đọc được chữ trên quyển sách ở xa trên 25 cm mà không phải điều
tiết hoặc chỉ cần điều tiết ít.
Khi mắt không điều tiết, hoặc điều tiết ít, cơ giữ thuỷ tinh thể làm việc không quá căng nên
lâu mỏi, và khi không điều tiết nữa, thuỷ tinh thể dễ trở lại bình thường, nên tật mắt không nặng
thêm. Nếu đeo kính để đa điểm cực viễn ra vô cực, thì lúc đọc sách lại phải điều tiết nhiều, thuỷ
tinh thể ở trạng thái căng quá lâu, khó trở lại bình thường và tật mắt có khuynh hướng càng ngàng
càng nặng thêm. Vì vậy người ta thường khuyên người cận thị bỏ kính ra mà được sách, hoặc đeo
kính số nhỏ hơn, để giữ cho khỏi cận nặng thêm. Tuy nhiên, nếu cứ giữ cho mắt luôn luôn không
phải điều tiết, cơ mắt ít hoạt động sẽ chóng suy yếu, mắt chóng mất khả năng điều tiết, và chóng
trở thành mắt lão. Vì vậy thỉnh thoảng nên cho cơ mắt hoạt động (tức là đeo kính mà đọc sách để
mắt phải điều tiết), nhưng hoạt động có điều độ để vừa giữ cho mắt không cận nặng thêm, vừa giữ
cho mắt lâu già.
4.211. Do hiện tượng khúc xạ ánh sáng, phần đũa ở dưới mặt nước có ảnh là một đoạn
thẳng được nâng lên so với vật. Vì thế ta thấy đũa dường như bị gẫy. Vì cốc nước có hình trụ tròn thì một phần cốc nước đóng vai trò của một thấu kính hội tụ nên phần đũa nhúng trong nước được phóng to ra.
4.212. Sở dĩ kim cương có nhiều màu lấp lánh vì kim cương có chiết suất lớn (Khoảng 2,4).
ánh sáng ban ngày có thể phản xạ toàn phần với góc giới hạn phản xạ toàn phần nhỏ (Khoảng 24độ
5') và có thể phản xạ toàn phần nhiều lần qua các mặt trong tinh thể kim cương rồi mới ló ra
ngoài. Lúc đó do hiện tượng tán sắc các màu của quang phổ ánh sáng trắng được phân tán, vì thế
trông kim cương ta thấy có nhiều màu sắc.
4.213. Coi bong bóng xà phòng gồm nhiều mảnh nhỏ, mỗi mảnh nhỏ của bong bóng xà
phòng là một bên cầu lồi hay lõm. Nếu đèn và mắt đặt ở xa bóng thì sẽ có nhiều quá trình tạo ảnh
của bóng đèn. Kết quả là có vô số ảnh của bóng đèn được tạo ra. Nhưng thực tế, ta chỉ nhìn thấy
một số ảnh nhất định.
4.214. Điều kiện: cơ thể người phải hoàn toàn trong suốt và có chiết suất bằng chiết suất
của môi trường.
Như vậy, không có người tàng hình thực sự vì một số lí do như:
1.Người tàng hình vẫn bị lộ nguyên hình khi người ta dùng các phương tiện quan sát khác
như dùng ống nhòm hồng ngoại. Cơ thể người tàng hình có nhiệt độ 37độC, đó là nguồn phát xạ
hồng ngoại.
2.Người tàng hình sẽ trở thành người mù, vì thuỷ tinh thể của mắt không còn có tác dụng
hội tụ ánh sáng như một thấu kính nữa.
3.Người tàng hình không được ăn uống gì ở chỗ có người vì thức ăn chưa tiêu hoá, chưa
tàng hình được cùng với người.
4.Người tàng hình mà gặp trời mưa, chân giẫm phải bùn, bùn bám vào chân thì cũng bị lộ.
4.215. Nếu không có khí quyển, không có hơi nước và buị bốc lên cao thì bầu trời sẽ luôn
luôn tối đen, ta sẽ nhìn thấy các sao sáng giữa ban ngày. Các phân tử khí (có kích thớc rất nhỏ)
tán xạ ánh sáng có bớc sóng ngắn (màu lam) mạnh hơn ánh sáng có bước sóng dài (màu đỏ). Vì
vậy những ngày đẹp trời ta thấy bầu trời có màu lam.
4.216. Khi chụp ảnh ngoài trời, ảnh của những đám mây thường không rõ nét, làm cho tấm
ảnh không thật đẹp. Lí do chính là mây trắng phát ra nhiều ánh sáng trắng, nhưng nền trời xanh
lại phát ra nhiều tia xanh và tím, tác dụng mạnh lên phim ảnh. Kết quả là trên ảnh, cả mây lẫn
nền trời đều trắng, không phân biệt được với nhau nữa, nghĩa là tấm ảnh sẽ mất đi một cái nền
quan trọng là mây.
Khi chụp ảnh, nếu lắp vào một kính lọc sắc màu vàng. Kính này có tác dụng hấp thụ bớt
ánh sáng xanh và tím, làm cho nền trời trong ảnh tối đi, hình mây nổi lên rõ nét hơn.
4.217. Nguyên nhân chính là do các tia sáng từ các vì sao tới mắt ta phải đi qua lớp khí
quyển của Trái Đất. Ban ngày, Trái Đất bị Mặt Trời nung nóng, nên trong khí quyển luôn có
những dòng khí đối lưu nhỏ, chúng có chiết suất khác nhau. Tia sáng khi đi qua những dòng khí
ấy bị khúc xạ, lúc lệch sang bên này, lúc lệch sang bên kia. Kết quả là gây cho ta một cảm giác vị
trí của vì sao luôn thay đổi (dao động). Và số tia sáng rọi vào mắt cũng không đều. Chính điều
này đã gây cho ta cảm giác về sự lung linh của các vì sao.
4.218. Mặt nước yên lặng được xem như một gương phẳng. Chùm ánh sáng Mặt Trời coi
như một chùm sáng song song, khi phản xạ nó cũng là một chùm song song, phần ánh sáng phản
chiếu trên trần tạo ra một vệt sáng đều đặn về cường độ.
Khi mặt nước sóng sánh, mặt nước được xem là tập hợp của nhiều gương cầu. Chùm ánh
sáng Mặt Trời coi như một chùm sáng song song, nhưng khi phản xạ nó không còn là một chùm
song song nữa, phần ánh sáng phản chiếu trên trần tạo ra một vệt sáng không đều đặn về cường
độ: những chỗ có nhiều tia sáng phản xạ gặp nhau hơn sẽ sáng hơn và những chỗ có ít những tia
sáng phản xạ gặp nhau sẽ có cường độ sáng yếu hơn.
4.219. Mặt đường trong những ngày nắng bị Mặt Trời nung nóng, lớp không khí tiếp xúc
với mặt đường cũng bị nung nóng mạnh và có chiết suất nhỏ hơn các lớp không khí ở phía trên.
Nh vậy, không khí được chia thành nhiều lớp: càng lên cao các lớp không khí có chiết suất càng
tăng. Một số tia sáng từ những vật ở đằng xa (như cây cối chẳng hạn) truyền xuống, từ lớp không
khí có chiết suất lớn sang các lớp không khí có chiết suất ngày càng nhỏ hơn nên càng ngày càng
lệch xa pháp tuyến và cuối cùng sẽ bị phản xạ toàn phần, tựa nh phản xạ trên mặt nước vậy. Kết
quả cuối cùng là khi truyền đến mắt, nó gây cho ta một cảm giác như ở đằng trước có nước.
4.220. ý kiến như vậy là hoàn toàn có cơ sở.
Thực vậy, cá sống trong nước, mắt cá luôn tiếp xúc với nước và cá có thể nhìn rõ các vật
trong nước, điều đó cho thấy các tia sáng truyền từ nước vào mắt cá đều hội tụ trên võng mạc.
Khi bắt cá lên cạn, ánh sáng truyền từ không khí vào mắt cá sẽ không còn hội tụ trên võng mạc
nữa mà hội tụ tại một điểm trước võng mạc. Đây chính là cơ sở để cho rằng cá khi ở trên cạn thì
mắt chúng bị cận thị.
4.221. Với những người già, tuổi càng cao khả năng điều tiết của mắt giảm dần nên điểm
cực cận lùi ra xa mắt, còn điểm cực viễn lại không thay đổi. Vì điểm cực viễn không thay đổi, mà
đối với mắt bình thường thì ở vô cực nên khi nhìn vật ở xa, trong giới hạn nhìn rõ, mắt vẫn đủ khả
năng điều tiết nên không cần đeo kính vì vậy các cụ già lúc nhìn xa không nhất thiết phải dùng
kính. Với những người cận thị, vì không nhìn xa được nên trong mọi hoạt động thường nhật đều
phải mang kính.
4.222. Mắt người thường nhìn trong không khí. Không khí có chiết suất n = 1, mắt người có
chiết suất trung bình 1,336 nên các tia sáng từ không khí vào mắt bị khúc xạ nhiều, mới hội tụ
đúng vào võng mạc. Khi lặn xuống nước, mắt tiếp xúc với nước có chiết suất 1,33 (Nhỏ hơn chiết
suất của mắt một chút), nên các tia sáng từ nước vào mắt không hội tụ được vào võng mạc, mà
vào một điểm ở sau võng mạc (Giống như người bị viễn thị), nên mắt chỉ trông thấy vật một cách
lờ mờ chứ không rõ. Tuy nhiên, để khi lặn xuống nước mà có đeo kính lặn nước không lọt vào
mắt được, nên mắt vẫn nhìn thấy rõ mọi vật.
4.223. Có thể được, nếu bóng đen tạo ra trên tường, song song với người chạy và nguồn
sáng chuyển động cùng hướng với người chạy nhưng nhanh hơn.
4.224. Đường nhỏ xuất hiện trên mặt nước là do sự phản xạ ánh sáng từ các sóng li ti,
hướng theo các phương khác nhau. Vì vậy tại mọi vị trí khác nhau các tia phản xạ tới mắt người
quan sát. Mỗi người quan sát đều thấy con đường nhỏ "của mình".
4.225. Khi chiếu sáng đường bằng đèn pha, những phần gồ ghề của đường sẽ cho bóng tối
mà ta có thể thấy được dễ dàng từ xa.
4.226. Chùm tia sáng gần thì rộng và hướng xuống dưới, vì dây tóc được dịch chuyển lên
phía trên tiêu điểm một ít và được đặt gần gương hơn.
4.227. ảnh xuất hiện trên giác mạc của mắt giống như trong gương cầu lồi.
4.228. Mặt nước dao động tạo nên một loạt gương cầu lõm và lồi có các hình dạng khác
nhau và cho ảnh cũng rất đa dạng.
4.229. Vì trên mặt giới hạn của các môi trờng không khí - nước ánh sáng một phần phản
xạ và một phần khúc xạ.
4.230. Góc tới của tia sáng từ các vật đến mặt giới hạn nước - không khí luôn luôn thay đổi.
Do đó góc khúc xạ cũng thay đổi. Vì vậy người quan sát thấy các vật trong nước dao động.
  • https://www.tailieuthpt.tk/2008/10/vat-ly-p4.html
cám ơn bạn đã quan tâm và rất vui vì bài viết đã đem lại thông tin hữu ích cho bạn.